Kluut in de schijnwerper
Tekst en foto boven Hans Peeters
Het broedseizoen is ten einde en de fotohutten in Gruttoland zijn gesloten. De komende maanden zullen we elke twee weken – net als vorige jaren – een vogel van Gruttoland voor het spotlight halen. We waren bij de letter K gebleven en gaan door met de KLUUT.
Ook dit jaar zagen we vanuit een van de hutten van Gruttoland hoe twee kluten om elkaar heen scharrelden. Ze maaien met de sabelachtige snavel door het water, op zoek naar muggenlarven en wormen. Plotseling neemt het vrouwtje een horizontale houding aan met buik en snavel net boven water. Het mannetje draait in steeds kleinere rondjes om haar heen en spat dan met zijn snavel links en rechts water over haar heen. Dat is het moment dat hij haar bestijgt en zich met wapperende vleugels in evenwicht houdt op haar rug. Het moment suprême duurt slechts enkele seconden. Als hij van haar afstapt, lopen de vogels zij aan zij enkele meters gelijk op. Tegelijkertijd wrijven ze de snavel tegen elkaar, alsof ze met een innige afscheidskus uit elkaar gaan. Een klutenkus is een van de mooiste momenten waar je als vogelliefhebber getuige van kunt zijn.
L>R Futenstrijd (Bennie van der Weide); kluut verjaagt steltkluut (Wietse Twijnstra); de befaamde klutenkus (Lubbert Boersma)
Kluten in Gruttoland
Boer Murk over de kluten in Gruttoland: “In 2005 hebben we de eerste plas gegraven met een primitief fotohutje erbij; een jaar later ging er water in. Het duurde nog een jaar (2007) voordat de eerste kluten verschenen. Het jaar daarop broedden er vier paar, die tien kuikens grootbrachten. Sindsdien broeden ze elk jaar in Gruttoland in wisselende aantallen. 2019 was een topjaar met 28 paar, maar 2022 steeg daar met 32 nesten ver bovenuit. Afgelopen broedseizoen (2026) telden we 24 nesten.”
Elk jaar worden kluten er geringd in Gruttoland. Van twee geringde kluten ontvingen we in 2024 gegevens terug. Een vogel overwinterde in Zuid-Engeland, terwijl de ander naar Portugal vloog.
L>R Kluut verwijdert eierdop (Lianne Otter); klutennest (Hans Peeters); paring (Willem de Wolf)
Paspoort kluut
Wetenschappelijke naam: Recurvirostra avosetta
Friese naam: klút
Herkenning: witte vogel met zwarte hals, kop en vleugelranden, lange lichtblauwe poten, opvallende omhoog gebogen snavel
Lengte: 42 – 45 cm incl. snavel van 8 cm.
Spanwijdte: 77 – 80 cm
Geluid: melodieus kluut kluut
Voedsel: in Gruttoland hoofdzakelijk muggenlarven; in het algemeen insecten, kreeftachtigen en wormen die ze al maaiend met hun snavel in het water vangen
Gedrag: zijn erg territoriaal en agressief naar andere soorten
Leefgebied: broedt langs zoet en brak, ondiep water, vaak op eilandjes met weinig vegetatie; wad- en kustvogel
Nest: kuiltje in de grond van plantaardig materiaal en schelpjes
Aantal eieren: 4 stuks
Broedduur: 23 – 25 dagen
Vliegvlug: nestvlieders; jongen volgen meteen na uitkomen de ouders en foerageren zelfstandig
Trek: trekken in najaar in groepen naar Zuidwest-Europa en West-Afrika
Voorkomen: broedparen 4.750 – 5.300; winteraantallen 3.600 – 8.000
Gruttoland: sinds 2008 jaarlijkse broedvogel, aantal varieert van 2 (2012) tot 32 (2022)
L>R Kluut met jong dat schuilt (Douwe Struiksma); klutenkuikens zoeken direct zelf naar voedsel (Hans Peeters); foeragerende kluut (Henk Bootsma)
L>R Kluut met jong (Lubbert Boersma); klutenjong (Marten F. de Vries) confrontatie met bergeend (Servan Ott)
Het bericht Kluut in de schijnwerper verscheen eerst op Agrarisch Natuurfonds Fryslân.